Bu’uura beekumsaa Hoodii jalatti

Pirootokoolii fi taateewwan

Waan Nymchat qabatamaan wayaa irratti kaa'u, nama isa irratti ijaaru kamiifuu, odiitii gochuu, ykn taateewwan maamila Nostr biraa irraa dubbisuu.

Fuulli kun akka mijatutti maashiniin kan hiikamedha. Orijinaalli Ingiliffaa kan ilaallatudha.

Gosa taateewwanii

Akaakuu	Kan itti fayyadamu	Hubachiisa
`0`	Meetadaataa piroofaayilii	Standard Nostr profile: maqaa, suuraa, banner, waa'ee, . `lud16`.
`5`	Gaaffii haquu	NIP-09 jedhamuun beekama.
`7`	Deebiin kennamu	NIP-25, kan a `['k', originalKind]` tag kanaaf deebii gosa chaanaalii sirrii irratti galmaa'a.
`13`	Chaappeessuu	Laayibarii gidduu ergaa NIP-17.
`14`	Oduu ergaa dhuunfaa	Mallatteeffamee malee, akkasumas yeroo hunda kan qofaan hin maxxanfamin. Deebiin saphaa tokko... `['nymthread', rootId]` taagii himba kan rincicii qabu keessa jiru, kan ID ergaa bu'uraa qoodame agarsiisu.
`1059`	Kennaa marachuu	NIP-59 jedhamuun beekama. Wanti qabatamaan ergaa dhuunfaa fi garee waliin haasa'uuf rileey bira ga'a.
`1984`	Gabaasa	NIP-56 jedhamuun beekama.
`9734` / `9735`	Gaaffii zap fi nagahee zap	NIP-57 jedhamuun beekama.
`10030`	Tarreewwan paakkii imoojii amala	NIP-30 jedhamuun beekama.
`20000`	Ergaa chaanaalii Geohash	Ephemeral, kan mallattoo itti godhame `['g', geohash]`. Deebiin threadii mallatteeffame NIP-10 dabala. `['e', rootId, '', 'root']` mallattoo.
`23333`	Ergaa chaanaalii moggaafame	Ephemeral, kan mallattoo itti godhame `['d', channel]`. Deebiin threadii mallatteeffame NIP-10 dabala. `['e', rootId, '', 'root']` mallattoo.
`24420` / `24421`	Agarsiistota barreessuu ummataa fi nagahee dubbisaa	Nymchat-specific, chaanaalii ummataaf.
`25051` / `25052`	Mallattoo hiriyaa fi haala dabarsuu faayilii	Nymchat kan adda ta'e.
`30030`	Tuuta imoojii amala	NIP-30 jedhamuun beekama.
`30078`	Daataa iyyannoo	NIP-78 jedhamuun beekama. Filannoo, walsimsiisa qindaa'inoota icciitii ta'an, fi beeksisa furtuu kuwantum boodaa (tagged `nym-pq`, furtuu uummataa ML-KEM-768 kan yeroon isaa NIP-40 xumurame qabate).
`69420`	Nagahee dubbisa dhuunfaa fi haala geejjibaa	Nymchat-specific, akka oduutti kan qabame kennaa marfata keessaa. Gosa adda ta'e irraa `14` itti yaadanii, kanaaf maamiltoonni NIP-17 biroo nagahee hundaaf ergaa kallattii duwwaa hin dhiyeessan.

NIPs Nymchat hojiirra oolcha

NIP	Waan inni Nymchat kennu
NIP-07 jedhamuun beekama	Eksteenshinii biraawzariin seena.
NIP-09 jedhamuun beekama	Gaaffii haquu.
NIP-10	Tagiiwwan deebii mallatteeffaman — akki deebiin threadii channel itti ergaa bu'uura isaatti geggeessu.
NIP-13	Ragaa hojii. Ergaawwan ba'an yoo xiqqaate gara bitti 16tti qotamu.
NIP-17 jedhamuun beekama	Ergaawwan kallatti dhuunfaa, fi bu'uura marii garee.
NIP-25	Deebiin kennamu.
NIP-30 jedhamuun beekama	Imoojii amala.
NIP-40 jedhamuun beekama	Chaappaawwan yeroo xumuraa — ergaawwan badan.
NIP-44 jedhamuun beekama	Icciitii versioned, chaappaa, marfama fi qindaa'inoota walsimsiisuuf fayyadama.
NIP-46 jedhamuun beekama	Fageenya irraa mallatteessuu — . `bunker://`.
NIP-56 jedhamuun beekama	Gabaasa.
NIP-57 jedhamuun beekama	Zaps balaqqeessaa.
NIP-59 jedhamuun beekama	Kennaawwan marfata.
NIP-78 jedhamuun beekama	Daataa iyyannoo fedhii malee.
NIP-98 jedhamuun beekama	HTTP auth, qabxiiwwan xumuraa keessummeessamaniif.

Kirpitoogiraafii

Eessa	Maal
Eenyummaa fi mallattoo	secp256k1 mallattoolee Schnorr (BIP-340) waliin, akkuma Nostr ibsutti.
Ergaa dhuunfaa fi marii garee	NIP-44 v2: ECDH secp256k1 irratti, HKDF-SHA256, ChaCha20 HMAC-SHA256 waliin, fi padding kanaaf dheerinni barruu icciitii dheerina ergaa hin kennu.
Ergaawwan dhuunfaa fi marii garee, fayyadamtoota Nymchat gidduutti	Payload NIP-44 v2 kan sana, hin jijjiiramne, lammataaf ChaCha20-Poly1305 keessatti HKDF-SHA256 keessaan ML-KEM-768 (FIPS 203) encapsulation irraa kofee fudhatameen cufe. Ciphertext encapsulation sanaa fi kofeen beekamtii lamaan akka dataa walitti hidhamuutti (associated data) walitti hidhamu, bu'aan isaa immoo... `pq2.` aanffoo kan dubbi-dhabeessaan baala xiinxaluun karaa filatu. Ergaa deebisuuf kutaan lamaanuu cabamuu qabu. Ilaali icciitii kuwantum-danda’u.
Kutaawwan meeshaa Biltuutii	Sagalee XX — X25519, ChaCha20-Poly1305 (IETF), Ed25519 mallattoo beeksisaaf, SHA-256 fi HMAC jalatti.
Eenyummaa boqonnaa irratti	AES-GCM-256 jedhamuun beekama. Furtuu PBKDF2-SHA256 irraa irra deddeebiiwwan 310,000 irratti jecha icciitii ykn PIN, ykn firii WebAuthn PRF irraa karaa HKDF-SHA256 furtuu darbiinsaa ykn baayoomeetiriif dhufa.
Bilbilaa fi dabarsuu faayiloota	WebRTC mataa isaa DTLS-SRTP, mallattoo NIP-17-wrapped irratti mari'ate.
Tasa ta'uu	Waltajjiin CSPRNG guutuu — furtuuwwan, nonces, fi jitter chaappaa yeroo kennaa-marfachuu.

Eegumsa meetadaataa

Karaa kennaa-marfachuu keessatti ibsi bal'aan lama waamuun barbaachisaadha, sababiin isaas isaan waan NIP-59 addaan baasu waan ta'aniif "encrypted ta'e, garuu si irraa gara isaaniitti akka ta'e ifaadha" irraa:

Marsaan hundi mallatteeffama a furtuu yeroo tokkoo ergaa sana qofaaf kan maddisiifame, . kanaaf marfamtoonni lama ergituu hin qooddanne.
Marfata hunda kan created_at dha akka tasaa hanga lamaatti duubatti deebi’e sa’aatii CSPRNG fayyadamuun, kanaaf yeroon erguu fi fudhachuu sararamuu hin danda'u.

Chaatiiwwan garee ephemeral naanneffamuu dabalu fudhataa furtuuwwan sana gubbaatti — ilaali Akkaataa icciitii garee itti hojjetu.

Madda isaa dubbisaa

Primitives kirpitoo keessa jiru js/nym-crypto.js fi js/modules/key-vault.js appii weeb keessatti, fi jalatti android-ios-app/lib/core/crypto/ fi lib/services/mesh/noise/ appii Flutter jedhu keessatti. Icha kuusaa AGPL-3.0 fi guutuudha — qaamni cufame amantaa fudhachuuf hin jiru.